Waarom haal je adem?

In het kort kunnen we zeggen dat de ademhaling twee functies heeft:

  • De opname van zuurstof;
  • En de afvoer van een overschot aan koolzuurgas (ook wel kooldioxide).

Wat doet zuurstof?

Dat ze zuurstof nodig hebben om te overleven behoeft waarschijnlijk geen uitleg. Zuurstof is essentieel voor de aanmaak van energie in de lichaamscellen. Het maakt hierbij niet uit of het gaat om het bewegen van je arm of dat je hersenen druk bezig zijn met nadenken.

Zuurstof heeft ook de eigenschap dat het lichaamsvreemde bacteriën en virussen opruimt. Veel van dit soort ziekteverwekkers doen het alleen goed in zuurstofarme omgeving. Voor een goede weerstand is het dus belangrijk dat je lichaamscellen voldoende zuurstof krijgen.

Hoe kan je ervoor zorgen dat er voldoende zuurstof in je lichaamscellen komt? Het antwoord zit hem in koolzuurgas.

Wat doet koolzuurgas?

Koolzuurgas wordt vaak gezien als afvalstof vanuit de energieproductie van het lichaam. Koolzuurgas ontstaat immers wanneer zuurstof in contact komt met een brandstof (voeding) in de lichaamscellen. Koolzuurgas is echter essentieel om het zuurstof in de lichaamscellen te krijgen.

Wanneer zuurstof in de bloedbaan komt, hecht het zich aan rode bloedlichamen. Wanneer het rode bloedlichaam aankomt bij een cel die zuurstof nodig heeft (zoals bijvoorbeeld je spieren of je hersenen) laat het zuurstof niet vanzelf los. Hier is de aanwezigheid van koolzuurgas voor nodig. Dit wordt het Bohr-effect genoemd.

Heb je dus weinig koolzuurgas in je bloed, kan het zuurstof dus niet goed naar je lichaamscellen.

De functie van de uitademing is dan ook dat we alleen het overschot aan koolzuurgas uitademen. En niet al het koolzuurgas.

Nog meer functies van koolzuurgas

Daarnaast is koolzuurgas ook belangrijk in het ontspannen van gladspierweefsel in het lichaam. Dit gladspierweefsel vind je in de luchtwegen, de aderen, darmen en de maag. Wanneer er weinig koolzuurgas in het lichaam is, dan kunnen deze gebieden gaan verkrampen. Er kunnen dan problemen ontstaan als astma, hoge bloeddruk of constipatie.

Ook heeft koolzuurgas een functie in het op peil houden van de zuurtegraad van het bloed. Bloed is redelijk neutraal in zuurgraad en het lichaam wil dit graag zo houden. Koolzuurgas is, zoals de naam al aangeeft, zuur. Wanneer er te weinig koolzuurgas in het bloed zit, wordt het bloed basisch. Het lichaam zal vervolgens actie ondernemen om te zorgen dat de zuurgraad weer richting neutraal gaat, door zuren in het lichaam aan te maken. Dit gebeurt dan vaak door melkzuur in spieren aan te maken, wat leidt tot vermoeide spieren.

Koolzuurgas is dus belangrijk voor meerdere processen in het lichaam.

Wat regelt de ademhaling?

In de hersenstam bevindt zich het ademhalingscentrum. Dit ademhalingscentrum regelt hoe jij ademt. Hoe vaak je ademt en hoeveel je per keer in en uit ademt. Het ademhalingscentrum kijkt naar de hoeveelheid zuurstof en koolzuurgas in het bloed. Ook kijkt het naar de zuurtegraad. Wanneer het ademhalingscentrum hierin afwijkingen registreert, dan veranderd het de ademhaling.

Met name koolzuurgas heeft een sterke invloed op het ademhalingscentrum. Wanneer het ademhalingscentrum vindt dat er teveel koolzuurgas in het bloed is dan zal je meer en/of dieper gaan ademen.

Hoe bepaalt het ademhalingscentrum wanneer er teveel koolzuurgas in het bloed zit? Dit is een proces van gewenning. Wanneer je structureel te vaak of te diep ademt, bijvoorbeeld door stress, dan raakt je ademhalingscentrum gewend aan lagere niveaus van koolzuurgas in het bloed. Het ademhalingscentrum zal dan zorgen dat dit lagere niveau gehandhaafd blijft. En dan ga je nog meer of dieper ademen. Vaak is dit een vicieuze cirkel waarbij het niveau van gewenning steeds lager wordt.

Het teveel en te diep ademen is hyperventilatie. Is dit structureel dan heet het chronische hyperventilatie. Bij sommige mensen wordt dit ook daadwerkelijk vastgesteld. Bij veel anderen niet. Simpel weg omdat er niet op getest wordt. Dr. Buteyko sprak dan ook over verborgen hyperventilatie.

Symptomen van hyperventilatie

Er zijn legio aan mogelijke symptomen van hyperventilatie. Het kan zijn dat iemand veel symptomen heeft, en een andere heeft er slechts enkele. Ook is het heel goed mogelijk dat mensen de symptomen niet of nauwelijks herkennen, omdat het normaal is geworden om ze te hebben.

Dit is slechts een greep van mogelijke symptomen:

  • Snel buiten adem of benauwdheid
  • Hoorbare ademhaling
  • Ademen door de mond
  • Veel zuchten, gapen of hoesten
  • Droge mond
  • Slechte concentratie of geheugenproblemen
  • Licht in het hoofd of duiziligheid
  • Angst, paniekgevoelens, nervositeit of spanning
  • Geestelijk vermoeid
  • Snel emotioneel of geïrriteerd zijn
  • Chronisch vermoeide spieren
  • Kramp
  • Hoge bloeddruk
  • Pijn bij het hart
  • Huidproblemen
  • Spataderen
  • Snurken
  • Slecht slapen of moeilijk in slaap komen
  • Bedplassen of in de nacht vaak moeten plassen
  • Moe opstaan
  • Snel verkouden of grieperig
  • Koude handen of voeten

Dit kunnen symptomen zijn van vele verschillende ziekten. De beroepsvereniging Buteyko Therapeuten Nederland (BTN) heeft op de website een lijst van de verschillende ziektes die in verband worden gebracht met de ademhaling. Deze lijst kan je hier vinden.

Hoe weet je of je hyperventileert?

In de medische wereld zijn een aantal methodes bedacht waarbij kan worden vastgesteld of je hyperventileert. Deze hebben echter de nodige voor- en nadelen. Dr. Buteyko heeft de Controle Pauze bedacht om dit te kunnen vaststellen.

De Controle Pauze is eenvoudige manier om vast te stellen wat jou tolerantie is voor koolzuurgas in het bloed. Een lage tolerantie betekent dat je veel ademt en een hogere tolerantie betekent dat je ademhaling rustiger is. Hoe de Controle Pauze werkt kun je hier vinden. Binnen een minuut kun je weten of je hyperventileert.

Wil je zelf je gezondheid verbeteren door de Buteyko Methode te leren of heb je nog vragen? Neem dan gerust contact op.